Κυριακή, 8 Μαΐου 2011

Κριτικές για το βιβλίο ΑΓΓΕΛΙΚΑ η ΜΑΝΤΕΝΟΥΤΑ


Αγγέλικα, η μαντενούτα: Βιβλίο για την πραγματική ζωή της μητέρας του Δ. Σολωμού
26/01/2011 16:31 · Σχόλια
Μια ερευνητική μυθ-ιστορία για την πραγματική ζωή της μητέρας του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού είναι το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Ωκεανός, με συγγραφέα την Ελένη Κεκροπούλου.Τίτλος, «Αγγέλικα, η μαντενούτα».
Στις 562 σελίδες του ο αναγνώστης μαθαίνει την επιμελώς «κρυμμένη» πλευρά μιας υπόθεσης που έχει κοινωνικό, δικαστικό και εθνικό ενδιαφέρον: της «παλλακίδας» του Κόντε Σαλομόν ντι Τσιορτσέλο, της «μαντενούτας» (από την ιταλική λέξη «κρατημένη»-«σπιτωμένη», επί το λαϊκότερο…). Ενός «θεσμού» στη φεουδαρχική Ζάκυνθο που, υπό βενετική κυριαρχία, επέτρεπε στους βαθύπλουτους να έχουν κατ’ οίκον ερωμένες από πάμφτωχες οικογένειες με την ανοχή της νομίμου συζύγου.
Ο 60χρονος ιταλικής καταγωγής Ζακυνθινός έμπορος καπνού Σαλομόν -μετέπειτα Σολωμός- ερωτεύεται την κατατρεγμένη από τη φτώχεια 13χρονη Μανιάτισσα υπηρέτριά του, Αγγελική Νίκλη, την οποία του πούλησε ο δυστυχής πατέρας της. Από το γάμο του με την ελληνικής καταγωγής Μαρνέτα Κάκνη γεννιούνται δύο παιδιά: ο Ροβέρτος και η Ελένη. Από την εκτός γάμου σχέση με την Αγγέλικα θα γεννηθούν τρία παιδιά: ο Διονύσιος, ο μεγάλος ποιητής, ο Δημήτριος, σημαντικός πολιτικός στα ταραγμένα Επτάνησα και ο Ιωάννης, διαπρεπής νομικός.
Το τρίτο παιδί, ο Ιωάννης, είναι μεταθανάτιος γιος του Κόντε, ο οποίος Κόντε παντρεύτηκε την Αγγέλικα λίγο πριν πεθάνει και ενώ δεν είχε γεννηθεί το τρίτο παιδί. Το παιδί αυτό δέχθηκε να αναλάβει ο ποπολάρος Μανώλης Λεονταράκης, ένα φτωχό παλικάρι, εργάτης του Κόντε, που παντρεύτηκε με τη θέλησή της η Αγγέλικα.
Ο Διονύσιος μεγάλωσε με κηδεμόνες. Σε ηλικία 9 ετών εστάλη στη Βενετία από τους τρείς επιτρόπους-κηδεμόνες , όπως όρισε ο Κόντε στη διαθήκη του. Στο βιβλίο υπάρχει ένα σπαρακτικό γράμμα που στέλνει ο σπουδαστής γιος στη μάνα, με ημερομηνία 4 Νοεμβρίου 1815 και λέει:
«Πολυαγαπημένη μου μητέρα,
Επιτέλους, ύστερα από τα τέσσερα και παραπάνω χρόνια που λαχταρούσα να λάβω γράμμα σου, μου ήρθαν το ένα πάνω στο άλλο. Τα έβρεξα, πίστεψέ με, με τα πιο θερμά δάκρυα, γιατί μου έδιωξαν τους φόβους που τόσες φορές έβαζεν ο νους μου καθώς δεν λάβαινα καθόλου γράμματά σου. Πολλές φορές σ’ έκλαψα για πεθαμένη, άλλες πάλι, για να παρηγορηθώ, προσπαθούσα να βρω κάποια δικαιολογία ώστε να ξεγελάσω τον εαυτό μου. Σε λίγες μέρες μπαίνω στο Πανεπιστήμιο της Παβίας, όπου θα πρέπει να βάλω όλα μου τα δυνατά, για να μπορέσω ύστερα από τρία χρόνια να έχω πάρει κάποια διάκριση όταν σε ξανασφίξω στην αγκαλιά μου» (…).
Σε ηλικία 21 ετών και χωρίς να έχει τελειώσει τη Νομική Σχολή, επιστρέφει το 1818 στη Ζάκυνθο και συναντά μέσα σε κλάματα τη μητέρα του, έχοντας να αντιμετωπίσει τους επιτρόπους που του απαγορεύουν να συγχρωτίζεται με την κατώτερης κοινωνικής τάξης μητέρα του.
Λίγα χρόνια μετά, αρχίζει μια δικαστική διαμάχη μεταξύ των αδερφών γιατί δεν θέλουν να μοιρασθούν τη μεγάλη περιουσία του πατέρα τους με τον Ιωάννη, τον τρίτο γιο. Διότι, σύμφωνα με το ενετικό ισχύον τότε νομικό σύστημα, αν αναγνωριζόταν «ομοπάτριος, νόμιμο τέκνο εκ νομίμου γάμου» θα είχε εκείνος την περιουσία και εκείνη ένα μικρό μερίδιο. Η μητέρα αναγκάζεται να καταθέτει από δίκη σε δίκη ώσπου το Ανώτατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης δεν αναγνώρισε τον τρίτο γιο ως κληρονόμο. Το Πρωτοδικείο σε συνεδρίασή του στις 20 Ιανουαρίου του 1836 απεφάνθη ότι η πάλαι ποτέ μαντενούτα στις 18 Αυγούστου του 1807 είχε δηλώσει ρητώς στις αρχές ότι «το συλληφθέν τέκνον ήτον του Εμμανουήλ Λεονταράκη». Έτσι η περιουσία δεν πήγε στον Ιωάννη.
Η συγγραφέας αφηγείται με κινηματογραφικό τρόπο την ιστορία της, ζωντανεύοντας παράλληλα το κλίμα της εποχής που θεωρούσε την ερωμένη ιδιοκτησία του πλούσιου εμπόρου, ενώ την ίδια περίοδο το νησί φλεγόταν από την εξέγερση των ποπολάρων. Το βιβλίο είναι προϊόν δωδεκαετούς έρευνας σε μια εκτεταμένη βιβλιογραφία όχι μόνο για τη ζωή του εθνικού μας ποιητή αλλά και το νομικό καθεστώς των Ιονίων Νήσων. Η Ελένη Κεκροπούλου δηλώνει λάτρης του Σολωμού, αλλά πάνω απ’ όλα της αλήθειας.
Κώστας Μαρδάς-δημοσιογράφος
Αγγέλικα, η μαντενούτα: της Ελένης Κεκροπούλου, εκδόσεις Ωκεανός.
pastedGraphic.pdf
Το μυθιστόρημα της Ελένης Κεκροπούλου «Αγγέλικα η μαντενούτα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ωκεανός, χωρίς καμία απολύτως διάθεση υπερβολής, ή φιλοφρόνησης είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που αναπαριστά με ειλικρίνεια και χωρίς την παραμικρή διάθεση ωραιοποίησης, μια ολόκληρη εποχή και τα πάθη μιας ξακουστής οικογένειας της Επτανήσου την εποχή των Ταμπακιέρηδων, των Κόντε και των ποπολάρων. 
Με αφηγηματική δεινότητα, έντιμη και ουδέτερη, σχεδόν αποστασιοποιημένη ματιά, η δημιουργός περιγράφει την ιστορία της Αγγελικής, της μητέρας του Διονυσίου Σολωμού, ρίχνοντας φως στις σκοτεινές εκείνες πτυχές της ζωής της που προκάλεσαν πόνο, αλλά και την ανελέητη διαπόμπευση της οικογένειας του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού αλλά και του ιδίου, φυσικά, στιγματίζοντας για πάντα την ίδια και τα παιδιά της. Αλλά είναι επίσης και η ιστορία της Ζακύνθου και των Επτανήσων αφού αναπαριστά με αληθοφάνεια την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της περιοχής κατά την ιταλική κυριαρχία. Παρά τη μυθιστορηματική διάσταση του βιβλίου, τα ρεαλιστικά στοιχεία του συγκαταλέγονται στα δυνατά σημεία του βιβλίου, ενώ οι ήρωες πραγματικοί και πλασματικοί ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες του λυτρωμένοι,. Αποκτούν σάρκα και οστά, και μοιάζουν, θα έλεγε κανείς, να αναγεννήθηκαν μέσα από τα γραπτά και με την πένα της συγγραφέως για να υπεραμυνθούν της φήμης τους να διεκδικήσουν τα δίκαια τους, να δικαιωθούν μετά θάνατο.
Ειλικρινές, πιστό, τολμηρό, συγκινητικό, αποκαλυπτικό είναι λίγα μόνο από τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να αποδοθούν σε αυτό το μυθιστόρημα, ενώ ακόμα και η ποιητικότητα και ο λυρισμός στις περιγραφές δεν αφαιρούν από την ρεαλιστική και ιστορική του διάσταση και χροιά. Σε αυτό συντείνουν εκτός των άλλων και οι πιστευτοί διάλογοι, συχνά εμπνευσμένοι από τις επιστολές που εντόπισε η συγγραφέας στη διάρκεια της μακρόχρονης έρευνας της ενσωματώνοντας τες έπειτα με μεγάλη επιτυχία στο βιβλίο της μαζί με την εντοπιότητα της γλώσσας που φρόντισε να διατηρήσει και άλλα. Οι επιστολές που παρατίθενται στο βιβλίο είναι αυθεντικές προσδίδουν στο βιβλίο μια ακόμα διάσταση αυτής της ιστορικής περιόδου, ενώ οι 'κινηματογραφικές' περιγραφές (ροή κινηματογραφική, γρήγορες αλλαγές σκόπευσης), η ανεπιτήδευτη προσέγγιση, αναδεικνύουν μοναδικά την υποκρισία της εποχής και των αντίστοιχων ηθών που εκπροσωπεί (η εποχή) και τα απομυθοποιεί.
Πολλά συγχαρητήρια αξίζουν στην Ελένη Κεκροπούλου για το θαυμάσιο αυτό έργο!
Πέρσα Κουμούτση- συγγραφέας
pastedGraphic_1.pdf
Eleni Tsamadou είπε...
Κοίτα να δεις που μας αρέσουν τα ίδια πράγματα. Το αγόρασα το βιβλίο μόλις το είδα, χωρίς δεύτερη σκέψη,χωρίς να ξέρω τη συγγραφέα. Πήγα να ξεφυλίσσω δύο σελίδες και μαγεύτικα. Με ενθουσίασε η γραφή της, η γλώσσα που ρέει αβίαστα και ενώ το βιβλίο αυτό είναι προϊόν πολύχρονου μόχθου και έρευνας, εντούτοις δεν έχει ούτε εκζήτηση ούτε σχολαστικότητα. Συγχαρητήρια στην κυρία Κεκροπούλου. Ελπίζω να το παρουσιάσω και εγώ μόλις ξεμπλέξω με κάποιες εκκρεμότητες. Ως τότε Καλά Χριστούγεννα Πέρσα μου, να είσαι καλά και να περάσεις με υγεία και γαλήνη με τους ανθρώπους που αγαπάς τις γιορτές.
Φιλιά πολλά πολλά
pastedGraphic_2.pdf
‘Αγγέλικα η Μαντενούτα’ από την Ελένη Κεκροπούλου: Ένα βιβλίο από μια γυναίκα για μια άλλη γυναίκα, με ένα καθαρά ‘γυναικείο’ εξώφυλλο, που όμως δεν συνιστά ‘γυναικεία’ λογοτεχνία. Πώς αυτό;
Ζάκυνθος, αρχές του προπερασμένου αιώνα. Ένα κοριτσάκι αγγελικής ομορφιάς πουλιέται από τον πατέρα του στον κόμη Σαλαμόν, έναντι οικονομικών και άλλων ανταλλαγμάτων. Μια πρακτική που συνιστούσε θεσμό της εποχής και που έμεινε εν πολλοίς άγνωστη και ηθελημένα ξεχασμένη μαζί με άλλες αμαρτίες του ένδοξου γένους μας. Τα Επτάνησα τότε βέβαια ήταν υπό Ιταλική κυριαρχία και υπό Αγγλική και Ρωσική διεκδίκηση και η όποια νομιμότητα ήταν ένα λάστιχο που όποιος ήταν πιο δυνατός το τραβούσε προς το μέρος του.
Στο συλλογικό μας υποσυνείδητο η περίοδος της Τουρκοκρατίας έχει καταγραφεί ως μια συμφορά που δεν άγγιξε τα Επτάνησα, τα οποία κατά γενική άποψη ήταν ένας παράδεισος για τις τέχνες, τα γράμματα και το εμπόριο, που προστατεύονταν όλα από τους Ιταλούς. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική, όπως διεκτραγωδεί η Ελένη Κεκροπούλου στο βιβλίο της. Ίντριγκες, πάθη, αιματηροί (πολύ αιματηροί) αγώνες για την εξουσία, ντόπιοι – φερέφωνα των μεγάλων και μικρότερων δυνάμεων της εποχής αναδεικνύονται από την πένα της που δεν χαρίζεται σε κανένα. Και μέσα σε όλα αυτά, ένα μικρό κορίτσι, ένα κοριτσάκι με την κατάρα της εκπάγλου ομορφιάς που έμελλε να γίνει ερωμένη – μαντενούτα – του κόμη Σαλαμόν και να φέρει στον κόσμο τον εθνικό μας ποιητή, το Διονύσιο Σολωμό.
Η ιστορική ακρίβεια και οι λεπτομέρειες που αναδεικνύονται και έρχονται ίσως για πρώτη φορά στην επιφάνεια είναι ένα από τα μεγάλα προτερήματα του βιβλίου, αλλά η ανθρώπινη πλευρά του με την ιστορία της κοπέλας αυτής είναι η κύρια δύναμη που μας κάνει να συμπάσχουμε μαζί της και να θέλουμε να εξερευνήσουμε τη μοίρα της, μια τρομερή μοίρα που θα μας εκπλήξει το πόσο κοινή ήταν για την εποχή εκείνη. Η συγγραφέας αποφεύγει εντελώς την πολύ κοινή παγίδα του διδακτισμού ή της προσωπικής θέσης, ή ακόμα της ‘γυναικείας’ προσέγγισης, ξεδιπλώνοντας ψύχραιμα και νηφάλια τα γεγονότα και αφήνοντάς μας να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας.
Άφησα για το τέλος ένα από τα κυριότερα προτερήματα του βιβλίου, την εκπληκτική χρήση της γλώσσας της εποχής και της περιοχής. Ακόμη και μόνο γι αυτό, το βιβλίο κερδίζει με το σπαθί του μια περίοπτη θέση στη σύγχρονη Ελληνική λογοτεχνία, μια θέση που μπορεί να υποστηρίξει με κάθε σελίδα του.
Οδυσσέας Γκρέη-συγγραφέας

Μαρίτα Μπουκουμάνη
Κατατέθηκε την: Wednesday, 05 Jan 2011
pastedGraphic_3.pdf
ΔΕΝ ΕΧΩ ΛΟΓΙΑ ΝΑ ΠΕΡΙΓΡΑΨΩ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΓΕΛΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΕΧΩ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ. ΑΡΑΓΕ ΘΑ ΞΑΝΑΒΡΩ ΠΟΤΕ ΤΕΤΟΙΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΝΑ ΞΑΝΑΔΙΑΒΑΣΩ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΟΥ?
Βαθμολογία: pastedGraphic_4.pdf [5 από 5 Αστέρια!]
18/03/2011 Νόρα Τζάνου
Ένα μαγευτικό βιβλίο που στέκεται με ειλικρίνεια και νηφαλιότητα απέναντι στα πρόσωπα και στα γεγονότα.
10/03/2011 Δημητριάδης Ανδρέας
Μας ταξιδέψατε με το βιβλίο σας. Ευχαριστώ από καρδιάς!
21/02/2011 Γιώτα Παρίση

Μπράβο! 
13/01/2011 Μαρία Μπογδάνου
Καταπληκτικό βιβλίο! Να το διαβάσετε όλοι!




11/05/2011
Μίλτος Σαχίνης
Να μας δίνετε πάντα τέτοια βιβλία!


11/05/2011
Ράνια
Καταπληκτικό...και επειδή τυχαίνει να έχω ζακυνθινή ρίζα και να γνωρίζω τη ζακυνθινή διάλεκτο, δίνω στη συγγραφέα πολλα συγχαρητήρια γιατί κατάφερε να με μεταφέρει στον χρόνο και στον τόπο....με άγγιξε και με συγκίνησε όσο λίγα βιβλια έχουν καταφέρει...

3 σχόλια:

  1. Κυρία Κεκροπούλου,
    όποιες λέξεις κι αν προσπαθώ να βρω για να περιγράψω αυτά τα μοναδικά και βαθιά συναισθήματα είναι λίγες και φτωχές.Κλαίω,τρέχουν τα μάτια μου(για να χρησιμοποιήσω λόγια της ηρωίδας μας)γιατί η Αγγέλικα Νίκλη, αυτό το κοριτσάκι που τόσο πολύ πόνεσε και αδικήθηκε,άγγιξε τις καρδιές μας και βρήκε τη θέση που της στέρησαν τα παιδιά της.Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος.Είναι η αγαπημένη μας κόρη,αδελφή,μητέρα,νόνα..
    Θερμά συγχαρητήρια για την αγάπη σας προς την αλήθεια!!!
    Παρασκευή Λυκιαρδοπούλου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κυρία Λυκιαρδοπούλου,
    σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Η αλήθεια είναι πάντα το ζητούμενο στη ζωή των ανθρώπων. Όσο σκληρή κι αν είναι στην αρχή, στη συνέχεια παρηγορεί κι αναμορφώνει. Την κυνηγώ με υπομονή. Να είστε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κυρία Λυκιαρδοπούλου,
    σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Η αλήθεια είναι πάντα το ζητούμενο στη ζωή των ανθρώπων. Όσο σκληρή κι αν είναι στην αρχή, στη συνέχεια παρηγορεί κι αναμορφώνει. Την κυνηγώ με υπομονή. Να είστε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή